44 จำนวนผู้เข้าชม |
ข่าวไฟไหม้โรงงานและโกดังเกิดขึ้นให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง และความเสียหายไม่ได้จบแค่ตัวอาคาร แต่รวมถึงพนักงาน สินค้าในสต็อก และการผลิตที่ต้องหยุด โรงงานและคลังสินค้ามีความเสี่ยงสูงกว่าอาคารทั่วไป เพราะมีทั้งเครื่องจักร ความร้อน และวัตถุติดไฟได้จำนวนมากอยู่ในที่เดียวกัน บทความนี้สรุปจุดเสี่ยงที่ทำให้เกิดไฟไหม้โรงงาน สิ่งที่กฎหมายความปลอดภัยกำหนดให้นายจ้างต้องทำ และวิธีเตรียมทีมดับเพลิงประจำโรงงานให้พร้อมก่อนเกิดเหตุจริง
ข้อมูลของกรมควบคุมมลพิษที่เปิดเผยเมื่อเดือนธันวาคม 2564 ระบุว่า ระหว่างปี 2560-2564 เกิดเหตุเพลิงไหม้ในโรงงานผลิตเม็ดพลาสติกและผลิตภัณฑ์พลาสติก รวมถึงโกดังเก็บสารเคมีและน้ำมันเชื้อเพลิง 75 ครั้ง และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น เฉพาะปี 2564 ปีเดียวเกิดเหตุ 24 ครั้ง
สาเหตุที่หน่วยงานรัฐสรุปไว้ ได้แก่ เครื่องจักรเก่าที่ขาดการบำรุงรักษา ไฟฟ้าลัดวงจร กระบวนการผลิตที่ใช้ความร้อน การเก็บวัตถุดิบและสต็อกสินค้าไว้ในโรงงานจำนวนมาก การไม่ได้ประเมินความเสี่ยงของโรงงาน และการขาดอุปกรณ์ดับเพลิงกับการซักซ้อม
กฎกระทรวงว่าด้วยการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ระบุแหล่งความร้อนและการจัดเก็บที่นายจ้างต้องควบคุมไว้ชัดเจน จุดที่ควรตรวจก่อนมีดังนี้
ตู้ไฟที่มีฝุ่นจับ สายไฟที่ต่อพ่วงหลายทอด และปลั๊กที่ร้อนผิดปกติ เป็นจุดเริ่มต้นของไฟไหม้ที่พบบ่อย กฎหมายกำหนดให้ป้องกันไฟฟ้าลัดวงจรตามกฎหมายความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับไฟฟ้า ควรให้ช่างไฟฟ้าตรวจตู้ควบคุมและจุดต่อสายเป็นประจำ และไม่วางสินค้าชิดตู้ไฟ
ประกายไฟจากงานเชื่อมหรือตัดโลหะกระเด็นได้ไกลและตกลงบนวัสดุติดไฟโดยไม่มีใครเห็น ก่อนเริ่มงานควรเคลียร์วัสดุติดไฟรอบพื้นที่และเตรียมถังดับเพลิงไว้ใกล้มือ มาตรฐาน OSHA ของสหรัฐอเมริกากำหนดให้ย้ายวัสดุติดไฟออกห่างจุดทำงานอย่างน้อย 10.7 เมตร (35 ฟุต) เท่าที่ทำได้ และให้มีคนเฝ้าระวังไฟ (Fire Watch) ต่ออย่างน้อยครึ่งชั่วโมงหลังเสร็จงาน กฎหมายยังกำหนดให้นายจ้างแจ้งข้อปฏิบัติด้านความปลอดภัยให้ลูกจ้างทราบก่อนเริ่มงานที่เสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย
ลูกปืนที่ขาดการหล่อลื่น สายพานที่เสียดสี และเครื่องจักรที่ทำงานต่อเนื่องจนร้อนจัด อาจทำให้เกิดประกายไฟหรือความร้อนสูงจนวัตถุใกล้เคียงลุกไหม้ได้
ในพื้นที่ที่มีการถ่ายเทน้ำมันเชื้อเพลิง ตัวทำละลาย หรือสารเคมีไวไฟ กฎหมายกำหนดให้ต่อสายดินกับถังและท่อ เพื่อไม่ให้ไฟฟ้าสถิตสะสมจนเกิดประกายไฟ
กฎหมายกำหนดให้แยกเก็บวัตถุประเภทไม้ กระดาษ โฟม และฟองน้ำสังเคราะห์ไว้ในอาคารต่างหากหรือในห้องทนไฟ และห้ามเก็บวัตถุที่เมื่อรวมกันแล้วอาจลุกไหม้ไว้ปะปนกัน ส่วนถังก๊าซชนิดเคลื่อนย้ายได้ต้องเก็บห่างจากวัตถุที่ลุกไหม้ได้ง่าย มีโซ่รัดกันล้ม และมีฝาครอบหัวถัง หากคลังสินค้าเก็บแบตเตอรี่ลิเธียม ควรมีแผนรับมือเฉพาะ อ่านเพิ่มเติมได้ในบทความรับมือ Thermal Runaway เมื่อแบตเตอรี่ลิเธียมไหม้
เศษผ้าชุบน้ำมัน ขี้เลื่อย และเศษกระดาษที่กองสะสมตามมุมโรงงานติดไฟได้ง่ายมาก กฎหมายกำหนดให้ทำความสะอาดไม่ให้มีของเสียที่ติดไฟได้ง่ายสะสมอย่างน้อยวันละครั้ง หรือกะละครั้งหากทำงานเป็นกะ เก็บไว้ในภาชนะโลหะที่มีฝาปิด และนำออกจากบริเวณที่ทำงานทุกวัน
กฎกระทรวงฉบับเดียวกันนิยามคำว่า "อาคาร" ให้รวมถึงคลังสินค้าด้วย และแบ่งสถานที่ทำงานเป็น 3 ระดับความเสี่ยง คือ เบา ปานกลาง และร้ายแรง ตามชนิดและปริมาณของวัตถุไวไฟหรือวัตถุติดไฟที่มีอยู่ โรงงานและคลังสินค้าที่เก็บวัตถุติดไฟไว้มากจึงอาจเข้าข่ายความเสี่ยงปานกลางหรือร้ายแรง สิ่งที่นายจ้างต้องจัดให้มีสรุปได้ดังนี้
สำหรับสถานที่ที่มีความเสี่ยงต่ออัคคีภัยปานกลางหรือร้ายแรง กฎหมายกำหนดเพิ่มอีก 3 เรื่องที่หลายองค์กรยังทำไม่ครบ
ในทางปฏิบัติ หลายโรงงานเรียกทีมนี้ว่าทีมดับเพลิงประจำโรงงาน หรือทีม ERT (Emergency Response Team) ส่วนในสหรัฐอเมริกา OSHA กำหนดให้นายจ้างที่มีทีมดับเพลิงจัดทำเอกสารแสดงการมีอยู่และโครงสร้างของทีม และฝึกอบรมสมาชิกอย่างน้อยปีละครั้ง โดยทีมที่ต้องเข้าดับเพลิงภายในอาคารต้องฝึกอย่างน้อยทุกไตรมาส ซึ่งองค์กรในไทยนำมาปรับใช้ได้
กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนคนไว้ตายตัว แต่กำหนดให้มีคนทำหน้าที่ดับเพลิงอยู่ตลอดเวลาที่มีการทำงาน จำนวนที่เหมาะสมจึงขึ้นกับจำนวนกะ ขนาดพื้นที่ และระดับความเสี่ยงของแต่ละโซน หลักคือทุกกะต้องมีผู้สั่งการ คนดับเพลิง และคนช่วยอพยพ และมีตัวสำรอง
ทักไลน์ปรึกษาการจัดทีม ดูหลักสูตรอบรมดับเพลิง
แนวปฏิบัติที่แนะนำ (ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมายโดยตรง) เพื่อลดจุดเสี่ยงข้างต้น
ให้ทีมของคุณพร้อมก่อนเกิดเหตุจริง
SRD Consultant จัดอบรมดับเพลิงขั้นต้นและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟแบบ In-house ภายในองค์กร ฝึกปฏิบัติจริงโดยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญ พร้อมเอกสารรับรองสำหรับการตรวจของหน่วยงานราชการ
ราคาเริ่มต้น 14,000 บาท นัดวันอบรมได้ตามที่องค์กรสะดวก