ไฟไหม้โรงงานและคลังสินค้า: จุดเสี่ยงและการเตรียมทีมดับเพลิงในองค์กร

44 จำนวนผู้เข้าชม  | 

ไฟไหม้โรงงานและคลังสินค้า: จุดเสี่ยงและการเตรียมทีมดับเพลิงในองค์กร

ข่าวไฟไหม้โรงงานและโกดังเกิดขึ้นให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง และความเสียหายไม่ได้จบแค่ตัวอาคาร แต่รวมถึงพนักงาน สินค้าในสต็อก และการผลิตที่ต้องหยุด โรงงานและคลังสินค้ามีความเสี่ยงสูงกว่าอาคารทั่วไป เพราะมีทั้งเครื่องจักร ความร้อน และวัตถุติดไฟได้จำนวนมากอยู่ในที่เดียวกัน บทความนี้สรุปจุดเสี่ยงที่ทำให้เกิดไฟไหม้โรงงาน สิ่งที่กฎหมายความปลอดภัยกำหนดให้นายจ้างต้องทำ และวิธีเตรียมทีมดับเพลิงประจำโรงงานให้พร้อมก่อนเกิดเหตุจริง

1. ไฟไหม้โรงงานเกิดบ่อยแค่ไหน และเกิดจากอะไร

ข้อมูลของกรมควบคุมมลพิษที่เปิดเผยเมื่อเดือนธันวาคม 2564 ระบุว่า ระหว่างปี 2560-2564 เกิดเหตุเพลิงไหม้ในโรงงานผลิตเม็ดพลาสติกและผลิตภัณฑ์พลาสติก รวมถึงโกดังเก็บสารเคมีและน้ำมันเชื้อเพลิง 75 ครั้ง และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น เฉพาะปี 2564 ปีเดียวเกิดเหตุ 24 ครั้ง

สาเหตุที่หน่วยงานรัฐสรุปไว้ ได้แก่ เครื่องจักรเก่าที่ขาดการบำรุงรักษา ไฟฟ้าลัดวงจร กระบวนการผลิตที่ใช้ความร้อน การเก็บวัตถุดิบและสต็อกสินค้าไว้ในโรงงานจำนวนมาก การไม่ได้ประเมินความเสี่ยงของโรงงาน และการขาดอุปกรณ์ดับเพลิงกับการซักซ้อม

2. 6 จุดเสี่ยงไฟไหม้ในโรงงานและคลังสินค้า

กฎกระทรวงว่าด้วยการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ระบุแหล่งความร้อนและการจัดเก็บที่นายจ้างต้องควบคุมไว้ชัดเจน จุดที่ควรตรวจก่อนมีดังนี้

2.1 ระบบไฟฟ้าและไฟฟ้าลัดวงจร

ตู้ไฟที่มีฝุ่นจับ สายไฟที่ต่อพ่วงหลายทอด และปลั๊กที่ร้อนผิดปกติ เป็นจุดเริ่มต้นของไฟไหม้ที่พบบ่อย กฎหมายกำหนดให้ป้องกันไฟฟ้าลัดวงจรตามกฎหมายความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับไฟฟ้า ควรให้ช่างไฟฟ้าตรวจตู้ควบคุมและจุดต่อสายเป็นประจำ และไม่วางสินค้าชิดตู้ไฟ

2.2 งานเชื่อมและตัดโลหะ (Hot Work)

ประกายไฟจากงานเชื่อมหรือตัดโลหะกระเด็นได้ไกลและตกลงบนวัสดุติดไฟโดยไม่มีใครเห็น ก่อนเริ่มงานควรเคลียร์วัสดุติดไฟรอบพื้นที่และเตรียมถังดับเพลิงไว้ใกล้มือ มาตรฐาน OSHA ของสหรัฐอเมริกากำหนดให้ย้ายวัสดุติดไฟออกห่างจุดทำงานอย่างน้อย 10.7 เมตร (35 ฟุต) เท่าที่ทำได้ และให้มีคนเฝ้าระวังไฟ (Fire Watch) ต่ออย่างน้อยครึ่งชั่วโมงหลังเสร็จงาน กฎหมายยังกำหนดให้นายจ้างแจ้งข้อปฏิบัติด้านความปลอดภัยให้ลูกจ้างทราบก่อนเริ่มงานที่เสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย

2.3 เครื่องจักรที่เสียดสีและความร้อนสะสม

ลูกปืนที่ขาดการหล่อลื่น สายพานที่เสียดสี และเครื่องจักรที่ทำงานต่อเนื่องจนร้อนจัด อาจทำให้เกิดประกายไฟหรือความร้อนสูงจนวัตถุใกล้เคียงลุกไหม้ได้

2.4 ไฟฟ้าสถิตกับของเหลวไวไฟ

ในพื้นที่ที่มีการถ่ายเทน้ำมันเชื้อเพลิง ตัวทำละลาย หรือสารเคมีไวไฟ กฎหมายกำหนดให้ต่อสายดินกับถังและท่อ เพื่อไม่ให้ไฟฟ้าสถิตสะสมจนเกิดประกายไฟ

2.5 การจัดเก็บวัตถุติดไฟและถังก๊าซ

กฎหมายกำหนดให้แยกเก็บวัตถุประเภทไม้ กระดาษ โฟม และฟองน้ำสังเคราะห์ไว้ในอาคารต่างหากหรือในห้องทนไฟ และห้ามเก็บวัตถุที่เมื่อรวมกันแล้วอาจลุกไหม้ไว้ปะปนกัน ส่วนถังก๊าซชนิดเคลื่อนย้ายได้ต้องเก็บห่างจากวัตถุที่ลุกไหม้ได้ง่าย มีโซ่รัดกันล้ม และมีฝาครอบหัวถัง หากคลังสินค้าเก็บแบตเตอรี่ลิเธียม ควรมีแผนรับมือเฉพาะ อ่านเพิ่มเติมได้ในบทความรับมือ Thermal Runaway เมื่อแบตเตอรี่ลิเธียมไหม้

2.6 ขยะและเศษวัสดุที่ติดไฟง่าย

เศษผ้าชุบน้ำมัน ขี้เลื่อย และเศษกระดาษที่กองสะสมตามมุมโรงงานติดไฟได้ง่ายมาก กฎหมายกำหนดให้ทำความสะอาดไม่ให้มีของเสียที่ติดไฟได้ง่ายสะสมอย่างน้อยวันละครั้ง หรือกะละครั้งหากทำงานเป็นกะ เก็บไว้ในภาชนะโลหะที่มีฝาปิด และนำออกจากบริเวณที่ทำงานทุกวัน

3. การป้องกันอัคคีภัยในโรงงาน: กฎหมายกำหนดอะไรบ้าง

กฎกระทรวงฉบับเดียวกันนิยามคำว่า "อาคาร" ให้รวมถึงคลังสินค้าด้วย และแบ่งสถานที่ทำงานเป็น 3 ระดับความเสี่ยง คือ เบา ปานกลาง และร้ายแรง ตามชนิดและปริมาณของวัตถุไวไฟหรือวัตถุติดไฟที่มีอยู่ โรงงานและคลังสินค้าที่เก็บวัตถุติดไฟไว้มากจึงอาจเข้าข่ายความเสี่ยงปานกลางหรือร้ายแรง สิ่งที่นายจ้างต้องจัดให้มีสรุปได้ดังนี้

  • ป้ายข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการดับเพลิงและการอพยพหนีไฟ ติดประกาศให้เห็นชัด
  • แผนป้องกันและระงับอัคคีภัย เมื่อมีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ครอบคลุมการตรวจตรา การอบรม การรณรงค์ป้องกันอัคคีภัย การดับเพลิง การอพยพหนีไฟ และการบรรเทาทุกข์ และเก็บไว้ให้พนักงานตรวจความปลอดภัยตรวจสอบได้
  • เส้นทางหนีไฟอย่างน้อยชั้นละ 2 เส้นทาง ที่พาทุกคนออกสู่จุดที่ปลอดภัยได้ภายใน 5 นาที ไม่มีสิ่งกีดขวาง และห้ามล็อกหรือปิดตายประตูหนีไฟขณะมีลูกจ้างทำงาน
  • ระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ทุกชั้น ทั้งแบบอัตโนมัติและแบบใช้มือ สำหรับอาคารตั้งแต่ 2 ชั้นขึ้นไป หรือพื้นที่ตั้งแต่ 300 ตารางเมตรขึ้นไป
  • ลูกจ้างไม่น้อยกว่า 40% ของแต่ละหน่วยงานต้องผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้น โดยผู้ที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
  • ซ้อมดับเพลิงและอพยพหนีไฟพร้อมกันทุกคนอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ส่งแผนการซ้อมล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน และส่งรายงานผลภายใน 30 วันหลังซ้อมเสร็จ ดูขั้นตอนได้ในคู่มือการซ้อมอพยพหนีไฟประจำปี

4. ทีมดับเพลิงประจำโรงงาน: กฎหมายกำหนดไว้อย่างไร

สำหรับสถานที่ที่มีความเสี่ยงต่ออัคคีภัยปานกลางหรือร้ายแรง กฎหมายกำหนดเพิ่มอีก 3 เรื่องที่หลายองค์กรยังทำไม่ครบ

  1. ต้องจัดลูกจ้างทำหน้าที่ดับเพลิงประจำอยู่ตลอดเวลาที่มีการทำงาน ไม่ใช่เฉพาะกะกลางวัน
  2. ต้องบริหารงานโดยกลุ่มปฏิบัติงานเพื่อป้องกันและระงับอัคคีภัย และมีผู้ทำหน้าที่อำนวยการระงับอัคคีภัยทั้งระบบประจำอยู่ตลอดเวลาที่ประกอบกิจการ
  3. ผู้ที่มีหน้าที่ดับเพลิงต้องได้รับการอบรมเรื่องการป้องกันและระงับอัคคีภัย การใช้อุปกรณ์ดับเพลิง การปฐมพยาบาล และการช่วยเหลือในกรณีฉุกเฉิน พร้อมอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล เช่น เสื้อคลุมดับเพลิง รองเท้า ถุงมือ หมวก และหน้ากากป้องกันความร้อนหรือควันพิษ อย่างน้อยให้เพียงพอกับจำนวนผู้ทำหน้าที่

ในทางปฏิบัติ หลายโรงงานเรียกทีมนี้ว่าทีมดับเพลิงประจำโรงงาน หรือทีม ERT (Emergency Response Team) ส่วนในสหรัฐอเมริกา OSHA กำหนดให้นายจ้างที่มีทีมดับเพลิงจัดทำเอกสารแสดงการมีอยู่และโครงสร้างของทีม และฝึกอบรมสมาชิกอย่างน้อยปีละครั้ง โดยทีมที่ต้องเข้าดับเพลิงภายในอาคารต้องฝึกอย่างน้อยทุกไตรมาส ซึ่งองค์กรในไทยนำมาปรับใช้ได้

ทีมดับเพลิงต้องมีกี่คน

กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนคนไว้ตายตัว แต่กำหนดให้มีคนทำหน้าที่ดับเพลิงอยู่ตลอดเวลาที่มีการทำงาน จำนวนที่เหมาะสมจึงขึ้นกับจำนวนกะ ขนาดพื้นที่ และระดับความเสี่ยงของแต่ละโซน หลักคือทุกกะต้องมีผู้สั่งการ คนดับเพลิง และคนช่วยอพยพ และมีตัวสำรอง

ทักไลน์ปรึกษาการจัดทีม ดูหลักสูตรอบรมดับเพลิง

5. 5 ขั้นตอนเตรียมทีมดับเพลิงในองค์กรให้พร้อม

  1. ประเมินความเสี่ยงรายพื้นที่ แยกโซนผลิต โซนเก็บสินค้า ห้องเก็บสารเคมี และพื้นที่ซ่อมบำรุง แล้วจัดระดับความเสี่ยงของแต่ละโซน
  2. แต่งตั้งทีมให้ครบทุกกะ กำหนดผู้อำนวยการระงับอัคคีภัย หัวหน้าทีมดับเพลิง ทีมอพยพและเช็คชื่อ และทีมปฐมพยาบาล พร้อมรายชื่อและเบอร์ติดต่อ
  3. อบรมให้ตรงหน้าที่ พนักงานไม่น้อยกว่า 40% ของแต่ละหน่วยงานต้องผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้น ส่วนทีมดับเพลิงควรได้ฝึกใช้อุปกรณ์จริงในสถานการณ์ที่ใกล้เคียงหน้างาน ดูรายละเอียดได้ที่หลักสูตรอบรมดับเพลิงขั้นต้นและอพยพหนีไฟ
  4. เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมใช้ เลือกถังดับเพลิงให้ตรงกับประเภทของไฟในแต่ละโซน (วิธีเลือกเครื่องดับเพลิงตามประเภทของไฟ) ตรวจสอบตามรอบที่กฎหมายกำหนด (ตรวจถังดับเพลิงทุกกี่เดือน พร้อมแบบฟอร์มเช็คลิสต์) และเตรียมชุดป้องกันของทีมดับเพลิงให้ครบ
  5. ซ้อมให้เหมือนจริง นอกจากการซ้อมใหญ่ประจำปีตามกฎหมาย ควรซ้อมย่อยเฉพาะทีมในแต่ละกะ เช่น ซ้อมกะกลางคืน หรือซ้อมเหตุในคลังสินค้า

6. เช็คลิสต์ก่อนเลิกงานทุกวัน

แนวปฏิบัติที่แนะนำ (ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมายโดยตรง) เพื่อลดจุดเสี่ยงข้างต้น

  • ปิดเครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ไม่ต้องทำงานข้ามคืน
  • ตรวจพื้นที่ที่มีงานเชื่อมหรือตัดโลหะว่าไม่มีจุดคุกรุ่นเหลืออยู่
  • เก็บขยะที่ติดไฟง่ายใส่ภาชนะโลหะที่มีฝาปิด และนำออกจากพื้นที่ทำงาน
  • ทางหนีไฟและประตูหนีไฟไม่มีสินค้าหรือพาเลทวางขวาง
  • ถังดับเพลิงอยู่ที่ตำแหน่งเดิม มองเห็นได้และหยิบได้ทันที
  • ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ไม่มีสัญญาณขัดข้องค้างอยู่

ให้ทีมของคุณพร้อมก่อนเกิดเหตุจริง

SRD Consultant จัดอบรมดับเพลิงขั้นต้นและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟแบบ In-house ภายในองค์กร ฝึกปฏิบัติจริงโดยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญ พร้อมเอกสารรับรองสำหรับการตรวจของหน่วยงานราชการ

ราคาเริ่มต้น 14,000 บาท นัดวันอบรมได้ตามที่องค์กรสะดวก

ทักไลน์ขอใบเสนอราคา ดูรายละเอียดหลักสูตร

แหล่งอ้างอิง

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้