ห้ามอุ้มสุ่มสี่สุ่มห้า! วิธีเคลื่อนย้ายผู้ป่วยตกที่สูงและกระดูกหักให้ปลอดภัยตามมาตรฐานเซฟตี้

งานบนที่สูง (Work at Height) ในไซต์งานก่อสร้างหรือการต่อตัวขึ้นไปหยิบสินค้าในคลังสินค้า เป็นหนึ่งในจุดเสี่ยงที่มีสถิติการเกิดอุบัติเหตุรุนแรงอันดับต้น ๆ เมื่อเกิดเหตุพนักงานพลัดตกจากที่สูง สิ่งที่มักตามมาเสมอคือภาวะกระดูกหัก หรือการบาดเจ็บที่กระดูกสันหลังและไขสันหลัง บ่อยครั้งที่ความหวังดีของเพื่อนร่วมงานที่รีบวิ่งเข้าไปอุ้มพยุงผู้บาดเจ็บลุกขึ้น กลับกลายเป็นการซ้ำเติมทำให้เส้นประสาทฉีกขาดและส่งผลให้ผู้ป่วยพิการตลอดชีวิต หลักสูตรอบรมปฐมพยาบาลเบื้องต้นจึงเน้นย้ำเรื่องนี้เป็นพิเศษ และนี่คือคู่มือการจัดการกระดูกหักและเคลื่อนย้ายที่ถูกต้องตามมาตรฐานความปลอดภัย

กฎเหล็ก: 3 สิ่งที่ "ห้ามทำเด็ดขาด" เมื่อพบคนตกจากที่สูง

เมื่อเผชิญเหตุผู้ป่วยตกจากที่สูงและนอนนิ่งอยู่บนพื้น ให้ท่องจำกฎเหล็กเหล่านี้ให้ขึ้นใจก่อนเข้าไปช่วยเหลือ

• ห้ามขยับตัวผู้ป่วยโดยไม่จำเป็น: หากสถานที่เกิดเหตุปลอดภัย ไม่มีสิ่งของกำลังจะหล่นทับ หรือไม่มีความเสี่ยงไฟไหม้/ระเบิด ให้ผู้ป่วยนอนในท่าเดิมจนกว่าทีมแพทย์จะมาถึง
• ห้ามพยายามดึงกระดูกให้เข้าที่ด้วยตนเอง: หากพบว่าแขนหรือขามีลักษณะบิดเบี้ยวผิดรูปอย่างรุนแรง หรือมีกระดูกแทงทะลุเนื้อออกมา ห้ามกด ห้ามดัน หรือพยายามดึงให้กระดูกกลับมาตรงเด็ดขาด
• ห้ามใช้วิธีอุ้มพาดบ่าหรือหามแบบไร้อุปกรณ์: การเคลื่อนย้ายที่ทำให้กระดูกสันหลังเกิดการงอหรือบิดตัว จะทำให้ไขสันหลังเสียหายเฉียบพลัน
  

3 ขั้นตอนการปฐมพยาบาลและตรึงอวัยวะผู้ป่วยกระดูกหัก (Immobilization)

หากจำเป็นต้องทำการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเพื่อรอการเคลื่อนย้าย ให้ทีมกู้ชีพหน้างานปฏิบัติตามขั้นตอนมาตรฐานดังนี้

1. การประเมินและการห้ามเลือดบาดแผลเปิด

หากเป็นกระดูกหักชนิดเปิด (Open Fracture) คือมีแผลและมีเศษกระดูกโผล่ออกมา ให้ทำการห้ามเลือดโดยใช้ผ้าสะอาดกดรอบ ๆ บาดแผล ห้ามกดลงบนกระดูกที่โผล่โดยตรง จากนั้นใช้ผ้าสะอาดคลุมปิดบาดแผลไว้หลวม ๆ เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกปนเปื้อน

2. การดามกระดูกที่หัก (Splinting)

หลักการสำคัญของการดามคือ "ต้องดามให้อยู่ในท่าที่พบ" และต้องครอบคลุมข้อต่อที่อยู่เหนือและใต้บริเวณที่หัก โดยใช้อุปกรณ์ดามสำเร็จรูป (เช่น Sam Splint) หรือวัสดุใกล้ตัวที่มีความแข็ง เช่น ไม้กระดาน หรือกระดาษลูกฟูกหนาๆ มาวางขนาบอวัยวะที่หัก แล้วใช้ผ้าพันแผลหรือเชือกมัดตรึงไว้ให้แน่นพอดี ไม่รัดตึงจนเลือดไม่ไปเลี้ยงปลายมือปลายเท้า

3. การบล็อกคอและกระดูกสันหลัง (Spinal Immobilization)

ในกรณีที่สงสัยว่าผู้ป่วยมีการบาดเจ็บที่คอหรือหลัง (เช่น ตกจากที่สูงเกิน 2 เมตร หรือหมดสติ) บัดดี้ผู้ช่วยต้องเข้าไปนั่งที่เหนือศีรษะผู้ป่วยทันที และใช้สองมือประคองจับศีรษะของผู้ป่วยให้อยู่ในแนวตรง (Manual In-line Stabilization) เพื่อป้องกันไม่ให้คอบิดไปมาในระหว่างที่รอทีมแพทย์นำอุปกรณ์บล็อกคอ (C-Collar) มาใส่ให้

วิธีการยกเคลื่อนย้ายแบบเปลี่ยนท่าพร้อมกัน (Log Roll Technique)

หากมีความจำเป็นต้องเคลื่อนย้ายผู้ป่วยขึ้นบอร์ดกู้ภัย (Spinal Board) เพื่อหนีออกจากจุดอันตราย ทีมกู้ชีพต้องใช้เทคนิค "Log Roll" หรือการพลิกตัวผู้ป่วยพร้อมกันเหมือนท่อนซุง โดยต้องใช้ผู้ช่วยเหลืออย่างน้อย 3-4 คน โดยมี 1 คนคุมที่ศีรษะคอยสั่งการ และคนอื่น ๆ ประคองที่ไหล่ สะโพก และขา พลิกตัวผู้ป่วยตะแคงและสอดบอร์ดเข้าด้านหลังพร้อม ๆ กัน เพื่อให้แน่ใจว่าแนวกระดูกสันหลังของตัวผู้ป่วยเหยียดตรงตลอดเวลาในขณะเคลื่อนย้าย

ยกระดับทักษะการกู้ชีพอย่างถูกวิธีกับ SRD Consultant (เอสอาร์ดี คอนซัลแตนท์)

ในสถานการณ์ที่ผิดพลาดเพียงเซนติเมตรเดียวอาจหมายถึงความพิการตลอดชีวิตของพนักงาน การเตรียมความพร้อมของทีมกู้ชีพโรงงานจึงต้องได้มาตรฐานสากล SRD Consultant (เอสอาร์ดี คอนซัลแตนท์) มุ่งมั่นยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในสถานประกอบการผ่านหลักสูตรอบรมปฐมพยาบาลเบื้องต้นภาคปฏิบัติสำหรับการจัดการการบาดเจ็บรุนแรง (Trauma Care) ทีมวิทยากรของเราจะสอนเทคนิคการดามกระดูก การใช้อุปกรณ์ Spinal Board และการฝึกทำ Log Roll ร่วมกันเป็นทีม เพื่อให้พนักงานในไลน์ผลิตและไซต์งานก่อสร้างของคุณมีความชำนาญ พร้อมช่วยเหลือและเคลื่อนย้ายเพื่อนร่วมงานได้อย่างปลอดภัยและถูกวิธีที่สุดในปี 2569 นี้