คู่มืออบรมดับเพลิงขั้นต้นและอพยพหนีไฟ 2569: สรุปข้อกำหนดกฎหมายและขั้นตอนปฏิบัติที่สถานประกอบการต้องรู้

อัคคีภัยเป็นภัยเงียบที่สร้างความสูญเสียมหาศาลหากขาดการเตรียมพร้อม การอบรมดับเพลิงขั้นต้น และการ ฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ จึงไม่ใช่เพียงแค่กิจกรรมประจำปี แต่เป็นข้อบังคับทางกฎหมายที่นายจ้างต้องจัดให้มี เพื่อสร้างความปลอดภัยให้แก่ลูกจ้างและทรัพย์สินขององค์กรตามมาตรฐานสากลและกฎกระทรวงฯ ล่าสุดปี 2569

ทำไมต้องอบรมดับเพลิง? เปิดข้อกฎหมายที่ทุกบริษัทต้องปฏิบัติตาม

ตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 และฉบับปรับปรุง นายจ้างมีหน้าที่สำคัญที่ต้องดำเนินการดังนี้

• การอบรมดับเพลิงขั้นต้น: นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่า 40% ของพนักงานในแต่ละหน่วยงาน ผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้นจากหน่วยงานฝึกอบรมที่ได้รับอนุญาต
• การฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ: นายจ้างต้องจัดให้มีการฝึกซ้อมอพยพหนีไฟและดับเพลิงพร้อมกันอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยให้ลูกจ้างทุกคนในสถานประกอบการนั้นเข้าร่วมฝึกซ้อมพร้อมกัน
  

หลักสูตรการอบรมดับเพลิงขั้นต้นต้องเรียนอะไรบ้าง?

หัวใจสำคัญของการดับเพลิงเบื้องต้นคือการรู้จักประเภทของไฟ A B C D K เพื่อให้พนักงานเลือกใช้สารดับเพลิงได้อย่างปลอดภัยและเหมาะสมกับสถานการณ์ เพื่อให้พนักงานมีทักษะในการระงับเหตุเบื้องต้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ หลักสูตรที่ได้มาตรฐานควรประกอบด้วย 4 ส่วนสำคัญ ดังนี้

1. ทฤษฎีการเกิดเพลิงไหม้ (The Chemistry of Fire)

ทำความเข้าใจเรื่ององค์ประกอบของไฟ และประเภทของไฟ (Class A, B, C, D, K) เพื่อให้สามารถเลือกใช้อุปกรณ์ดับเพลิงได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน

2. วิธีการใช้เครื่องดับเพลิงยกหิ้ว (Fire Extinguisher Techniques)

ฝึกทักษะการตรวจสอบสภาพความพร้อมของถังดับเพลิง และวิธีการใช้งานตามหลัก "ดึง ปลด กด ส่าย" รวมถึงการเลือกชนิดของสารดับเพลิงให้เหมาะสมกับเชื้อเพลิงแต่ละประเภท

3. จิตวิทยาเมื่อเกิดอัคคีภัยและการควบคุมสถานการณ์

การเรียนรู้วิธีการควบคุมสติ การแจ้งเหตุฉุกเฉิน และขั้นตอนการตัดสินใจในสภาวะวิกฤตเพื่อลดความตื่นตระหนกของพนักงานในองค์กร

4. การฝึกภาคปฏิบัติ (Hands-on Training)

การฝึกใช้อุปกรณ์ดับเพลิงจริงภายใต้สถานการณ์จำลอง รวมถึงการใช้สายสูบน้ำดับเพลิง (Fire Hose) และการประสานงานกับทีมดับเพลิงประจำสถานประกอบการ

ขั้นตอนการฝึกซ้อมอพยพหนีไฟที่ถูกต้องตามระเบียบกรมสวัสดิการฯ

เพื่อให้การฝึกซ้อมได้รับความเห็นชอบและถูกต้องตามหลักเกณฑ์ ควรดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้

1. การวางแผนและจำลองสถานการณ์: กำหนดจุดเกิดเหตุสมมติและระดับความรุนแรงของเพลิงไหม้
2. การแจ้งเหตุและระงับเหตุเบื้องต้น: ทดสอบการทำงานของระบบสัญญาณเตือนภัยและการตอบโต้เหตุของทีมดับเพลิงเบื้องต้น
3. การอพยพพนักงาน: การเคลื่อนย้ายคนตามเส้นทางหนีไฟที่กำหนดไปยัง "จุดรวมพล (Assembly Point)" อย่างเป็นระเบียบ
4. การตรวจสอบยอดและรายงาน: หัวหน้าทีมอพยพเช็คชื่อพนักงานและรายงานต่อผู้อำนวยการดับเพลิง (Fire Director)
   

เพื่อให้การจำลองสถานการณ์สมจริงที่สุด จป. ควรตรวจสอบความพร้อมผ่าน เช็คลิสต์อุปกรณ์ที่ต้องเตรียมก่อนวันซ้อมหนีไฟ เพื่อไม่ให้ติดขัดในวันปฏิบัติจริง

การแจ้งผลการฝึกซ้อม (รายงาน สอ.1)

หลังจากการฝึกซ้อมเสร็จสิ้น นายจ้างมีหน้าที่ต้องส่งรายงานผลการฝึกซ้อม (แบบ สอ.1) ต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานภายใน 30 วัน ผ่านระบบออนไลน์ e-Service ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ สรุปขั้นตอนการส่งรายงาน สอ.1 ออนไลน์ เพื่อเป็นหลักฐานยืนยันความปลอดภัยขององค์กร

ยกระดับความปลอดภัยอย่างมืออาชีพกับ SRD Consultant (เอสอาร์ดี คอนซัลแตนท์)

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาพันธมิตรในการสร้างมาตรฐานความปลอดภัย SRD Consultant (เอสอาร์ดี คอนซัลแตนท์) คือผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้บริการอบรมดับเพลิงขั้นต้นและอพยพหนีไฟอย่างครบวงจร ด้วยวิทยากรมืออาชีพที่มีประสบการณ์ตรง เราเน้นการฝึกที่สมจริง เข้าใจง่าย และถูกต้องตามกฎหมาย 100% พร้อมให้คำปรึกษาในการจัดทำแผนป้องกันอัคคีภัยและการส่งรายงานต่อหน่วยงานราชการ ให้คุณมั่นใจว่าพนักงานทุกคนจะพร้อมรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดฝันได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ